มงคล 38 คือ ข้อปฏิบัติที่ทำให้เกิดความสุขความเจริญแก่ตนเองและครอบครัว นักเรียนชั้น 

นักเรียนชั้น ป.1 จะได้เรียนเพียง 3 ประการ ดังนี้ 

1. การทำตัวดี คือการปฏิบัติตัว เป็นคนดี  เช่น  การตั้งใจเรียน 

2. การว่าง่าย  คือ การเคารพ เชื่อฟังพ่อแม่และผู้ใหญ่  เช่น ยอมรับ ปฏิบัติตามคำสั้งสอน

3. รับใช้พ่อแม่  คือ การช่วยเหลือพ่อแม่ในเรื่องงานต่างๆ  เช่น ช่วยพ่อแม่ทำงานบ้าน

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงเป็นพุทธศาสนิกชนที่ดี  หรือ ชาวพุทธตัวอย่าง หมายถึง ชาวพุทธที่ปฏิบัติตนเป็นแบบอย่างที่ดีที่ควรยกย่องและนำไปเป็นแบบอย่างในการดำเนินชีวิต

ลักษณะชาวพุทธที่ดี เช่น  การปฏิบัติธรรมอย่างสม่ำเสมอ  การมีความกตัญญู ดังเช่น พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงมีความกตัญญูต่อบิดามารดา 

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงตรัสกับทหารองครักษ์ ที่ดูแลสมเด็จย่า ขณะออกทรงงาน เมื่อครั้งทหารองครักษ์จะประคองสมเด็จย่า ว่า  " ไม่ต้อง คนนี้เป็นแม่ของเรา เราประคองเองได้ ตอนเล็กๆแม่ประคองเรา สอนเราเดิน หัดให้เราเดิน เพราะฉะนั้น ตอนนี้แม่แก่แล้ว เราต้องประคองแม่เดิน เพื่อเทิดพระคุณท่าน"

เรื่อง สุวัณสามชาดก

สุวัณสามชาดก เป็นลูกของชายหญิงคู่หนึ่งที่บวชเป็นฤาษี อาศัยอยู่ในป่า สุวัณชามเป็นเด็กที่มีความกตัญญูต่อบิดามารดา เชื่อฟังคำสั่งสอน ช่วยบิดามารดาทำงานบ้าน นอกจากนี้ สุวัณณสามยังเป็นเด็กที่มีความเมตตาต่อสัตว์ป่าทุกตัว วันหนึ่งพ่อและแม่ของ สุวัณณสามไปเก็บผลไม้ในป่า เนื่องจากฝนตกทำให้ต้องไปหลบอยู่ใต้ต้นไม้ที่มีงูพิษอาศัยอยู่ จึงได้ถูกงูพิษนั้นพ่นพิษใส่ดวงตา ทำให้ทั้งสอง ตาบอด เมื่อสุวัณณสามรู้เข้าจึงรู้สึกเสียใจ แต่ก็เข้มแข็งยินดีเลี้ยงดูบิดามารดาของตนอย่างดี จนกระทั่งวันหนึ่งสุวัณณสามได้ไปหาอาหารให้บิดามารดารับประทาน แต่กลับถูกเจ้าชายที่มาล่าสัตว์ยิงธนูอาบยาพิษใส่ สุวรรณสามคร่ำครวญเสียใจที่ต่อไปนี้จะไม่มีใครดูแลพ่อแม่ เมื่อเจ้าชายรู้ว่าสุวัณณสามเป็นเด็กกตัญญูต่อบิดามารดาจึงรู้สึกเสียใจ และรับปากจะดูแลพ่อแม่แทนสุวัณณสาม เมื่อสุวัณณสามสลบไป เจ้าชายคิดว่าสุวัณณสามตายแล้ว จึงเสียใจและได้ไปรับพ่อและแม่ของสุวัณณสามมาดูแล เมื่อพ่อและแม่ของสุวัณณสามมาพบจุดที่ลูกชายนอนสลบอยู่ แม่ของสุวัณณสามจึงอธิษฐานต่อเทวดาของให้สุวัณณสามฟื้น ด้วยความดีและความกตัญญูที่สุวัณณสามได้กระทำ ต่อบิดามารดา ทำให้สุวัณณสามฟื้นและดวงตาของพ่อและแม่ก็หายเป็นปกติ ทำให้เจ้าชายดีใจ และตั้งใจปฏิบัติตน ปกครองประชาชน ตั่งมั่นอยู่ในศีลธรรม 

ข้อคิดจากเรื่อง  เด็กที่มีความกตัญญูต่อบิดามารดา จะเป็นเด็กที่มีความดีคุ้มครอง

 

ชาดก  คือ เรื่องราว หรือประวัติในอดีตชาติของพระพุทธเจ้า  สมัยที่พระองค์เป็นพระโพธิสัตว์บำเพ็ญบารมีเพื่อตรัสรู้

วัณณุปถชาดก  เป็นเรื่องราวของพระพุทธเจ้า เมื่อครั้งที่เกิดเป็นนายกองเกวียน 

กองเกวียน คือ  กลุ่มพ่อค้าที่บรรทุกสินค้าไปขายในเมืองต่างๆ 

ข้อคิดจากเรื่อง  ความสำเร็จเกิดจากความพยายาม ตั้งใจทำ

ความรู้จากเรื่อง

พุทธศาสนิกชนที่ดีควรทำความดีอย่างสม่ำเสมอ การทำความดีเป็นประจำ ความดีที่ทำนั้นจะส่งผลช่วยคุ้มครองให้ปลอดภัย 

อุปสมบท  คือ การบวช

ลาสิกขา  คือ  การสึกจากการเป็นพระ

นักเรียนควรทำความดี ด้วยการตั้งใจเรียน  มีน้ำใจ  พูดจาไพเราะ



สื่อการเรียนรู้ วิชาสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1